Joan edukira
Vibe coding arduratsua Vibe coding bidez sortutako material hezitzaileak argitaratzeko gida

Argitaratu aurretik: hamar gomendio

  • Ikasleak babestu
    1. 1. Edukia berrikustea, IAren esku utzi gabe

      1. Edukia berrikustea, IAren esku utzi gabe

      Adimen artifiziala (IA) erabateko naturaltasunez oker daiteke, eta simulazio edo galdetegi bateko akats bat ikaskuntza oker bihurtzen da azkenean. Argitaratu aurretik, materiala ikasleek erabiliko luketen moduan erabili behar da, eta egiaztatu kontzeptuak, datuak eta zuzentzat ematen dituen erantzunak. Berrikuspen hori ezin da beste inoren esku utzi, irakasten denaren erantzukizuna argitaratzen duen pertsonarena baita.

      • Gutxienekoa. Materiala hasieratik amaierara arte ibiltzea, erantzun okerrekin ere, eta emaitza bakoitza ikasgaiaren irizpidearekin berrikustea. Aldaketa garrantzitsu bakoitzaren ondoren, ibilbidea errepikatzea egiaztapen-zerrenda batekin, IAk berak idatz dezakeena, aldaketa txiki batek lehen ondo zebilen zerbait honda baitezake.
      • Gomendatua. IAri eskatzea zerrenda hori proba automatiko bihur dezala eta aldaketa bakoitzaren ondoren exekuta ditzala.
    2. 2. Datu pertsonalak ez bidaltzea ikastetxetik kanpoko zerbitzuetara

      2. Datu pertsonalak ez bidaltzea ikastetxetik kanpoko zerbitzuetara

      Ikasleen izena, notak, ahotsa edo irudia datu pertsonalak dira. Espainian, Datuak Babesteko Espainiako Agentziak bere ikastetxeentzako gidan adierazten du irakasleek ikastetxeak edo administrazioak xedatutako tresnak erabili behar dituztela, eta irakasle batek bere kabuz, ikastetxetik kanpo, argitaratzen duen edukia bere erantzukizuna dela. Beste herrialde batzuek arau desberdinak dituzte, baina zuhurtzia bera da. Betetzeko modurik errazena materialak daturik ez eskatzea da. Tresna batek ikasleak identifikatu behar dituenean, kalifikazio-koaderno batek adibidez, datuek irakaslearen gailuan edo ikastetxeak erabiltzea erabaki duen sistemetan geratu behar dute. Kontu berezia izan behar da erabiltzaile-kontuak eta datu-baseak erraz gehitzen dituzten plataformekin, orduan datuak kanpoko zerbitzarietan gordetzen baitira.

      • Gutxienekoa. Benetako izenik ez eskatzea, ezta pertsona bat identifikatzen duen ezer ere, salbu eta tresnak bere funtziorako behar badu; kasu horretan, gailuan bakarrik gordetzea. IAri galdetzea aplikazioak informaziorik bidaltzen duen zerbitzariren batera. Materiala plataforma baten barruan irekitzen bada, egiaztatu behar da erregistroa edo gutxieneko adina eskatzen duen, esteka ikasleei bidali aurretik, hirugarren baten zerbitzura eramaten baitira.
      • Gomendatua. Materiala ikasleek erregistratu gabe ireki dezaketen leku batean argitaratzea, eta egiaztatzea kodeak ez duela ezagutzen ez diren zerbitzuen web-helbiderik. Programak ikasleen datuak ikastetxeko sistemetan kudeatuko dituenean, erabakia ikastetxeari dagokio, eta komeni da berrikuspen tekniko bat egitea erabiltzen hasi aurretik.
  • Materiala eraiki
    1. 3. Materialak zer egiten duen ulertzea

      3. Materialak zer egiten duen ulertzea

      Inork ez badaki material batek nola funtzionatzen duen, ezin izango da zuzendu huts egiten duenean, eta, praktikan, irekia izateari uzten dio. Puntu hau betetzeko ez da programatzen jakin behar; nahikoa da laburki deskribatzea aplikazioak zer egiten duen, zer gordetzen duen eta kanpoko zerbitzuren batekin komunikatzen den.

      • Gutxienekoa. IAri eskatzea hizkera arruntean azal dezala aplikazioak zer egiten duen eta zerbait gordetzen edo bidaltzen duen, eta egiaztatzea azalpena bat datorrela erabiltzean ikusten denarekin. Eskatzea, gainera, materialaren kode propioa iruzkinduta eta irakurgarri egon dadila, lerro amaigabeetan trinkotutako kodea nahikoa arrazoi baita ez argitaratzeko. Barne hartzen diren liburutegi ezagunak dira salbuespena, horrela banatu ohi baitira.
      • Gomendatua. Proiektua nola antolatuta dagoen eta fitxategi bakoitza zertarako den azaltzen duen dokumentu bat gehitzea.
    2. 4. Desager daitezkeen zerbitzuen mende ez egotea

      4. Desager daitezkeen zerbitzuen mende ez egotea

      Beste web batetik edukia txertatzen duen edo kanpoko zerbitzarietatik piezak kargatzen dituen baliabide batek funtzionatzeari uzten dio zerbitzu horiek aldatzen edo ixten direnean. Gauza bera gertatzen da materiala sortu den plataformarekin, partekatutako estekak enpresak erabakitzen duen bitartean irauten baitu.

      • Gutxienekoa. Materialaren kodearen kopia bat norberaren ordenagailuan gordetzea, eta eguneratzea aldatzen denean.
      • Gomendatua. IAri eskatzea materialak kanpotik behar duena zerbitzu ezagunetatik karga dezala eta erabakien oharrean jaso dezala, eta norberaren irudiak, testuak eta datuak proiektuaren barruan gordetzea.
    3. 5. Edonorentzat irisgarri egitea

      5. Edonorentzat irisgarri egitea

      IArekin sortutako materialek ikusgarritasunerako joera dute, eta efektu apaingarriak oztopo izan ohi dira ikasle batzuentzat. Material irisgarri bat sagurik gabe erabiltzen da, kolorearen mende egon gabe ulertzen da eta ondo irakurtzen da pantaila txiki batean.

      • Gutxienekoa. IAri hasieratik eskatzea irisgarritasun-jarraibideak bete ditzala, eta emaitza probatzea teklatuarekin bakarrik, testua handituta eta telefono batean.
      • Gomendatua. IAri eskatzea irisgarritasuna tresna automatiko batekin berrikus dezala eta detektatzen duena zuzen dezala. Programazio-agenteek laguntzarik gabe egin dezakete, tresna instalatu, exekutatu eta zuzenketak aplikatzen baitituzte.
  • Lana dokumentatu
    1. 6. Besteengandik hartutakoaren egiletza aipatzea

      6. Besteengandik hartutakoaren egiletza aipatzea

      Gehitzen diren irudiek, testuek, soinuek eta software-piezek egilea eta lizentzia dituzte, IAk jarri baditu ere. Egiletzaren aipamenak materialaren barruan joan behar du, materiala bere testuingurutik kanpo zabaltzen denean berarekin joan dadin.

      • Gutxienekoa. Kanpoko elementu bakoitzaren egilea, jatorria eta lizentzia adieraztea, eta berrerabiltzea onartzen ez dutenak ordeztea.
      • Gomendatua. Gainera, barne hartutako software-liburutegien lizentziak berrikustea, horietako batzuek multzoaren lizentzia baldintzatzen baitute.
    2. 7. Nola egin zenaren arrastoa gordetzea

      7. Nola egin zenaren arrastoa gordetzea

      IArekin oso azkar aurreratzen da, eta aste gutxiren buruan inork ez du gogoratzen zergatik hartu zen erabaki bakoitza. Arrasto hori gordetzeak aukera ematen du lana berriro hartzeko, beste pertsona bati azaltzeko eta arrazoi bat zuena oker ez desegiteko.

      • Gutxienekoa. Erabaki garrantzitsuak eta haien zergatia jasotzen dituen dokumentu bat izatea. IAk berak idazten du lan-saio bakoitzaren amaieran eskatzen zaionean, eta berrikustea eta gordetzea besterik ez da geratzen.
      • Gomendatua. IAri eskatzea proiektuaren barruan erabakien erregistro bat edo ADR bat eraman dezala, Architecture Decision Record ingelesezko siglak (arkitektura-erabakien erregistroa). IAk elkarrizketan erabakitzen denetik idazten du, erabaki bakoitzaren testuingurua, baztertutako aukerak eta ondorioak jasoz, eta, erabaki teknikoetan, zertan oinarritzen den eta nola egiaztatu zen. Jasotakoa erabakitakoarekin bat datorrela berrikustea besterik ez da geratzen.
    3. 8. IAren erabilera eta egiaztatutakoa adieraztea

      8. IAren erabilera eta egiaztatutakoa adieraztea

      Vibe coding bidez sortutako material batean kodea IAren lana da, eta ohikoena da inork ez berrikustea lerroz lerro. Berrerabiltzen duten pertsonek jakin behar dute, zenbateraino fida daitezkeen erabakitzeko. Horregatik komeni da adieraztea zein tresnarekin sortu den eta, batez ere, argitaratzen duen pertsonak zer egiaztatu duen, hala nola edukien zuzentasuna, funtzionamendua edo datuen tratamendua.

      • Gutxienekoa. Esaldi bat edo bi materialaren barruan, lizentziaren ondoan, erabilitako tresnarekin eta egiaztatutakoarekin.
      • Gomendatua. Adierazpen bera proiektuaren dokumentazioan, 7. puntuko erabakien erregistrorako esteka batekin, hori baita materiala nola egin zen azaltzen duena.
  • Materiala partekatu
    1. 9. Lizentzia libre batekin argitaratzea, agerian

      9. Lizentzia libre batekin argitaratzea, agerian

      Lanak egile-eskubideek babesten dituzte automatikoki; beraz, lizentziarik gabeko material bat ezin da segurtasunez berrerabili, argitaratuta egon arren. Lizentzia libre batek beste pertsonei adierazten die erabil, egoki eta parteka dezaketela, eta zein baldintzatan. Kodeak eta edukiek lizentzia desberdinak behar dituzte, eta IAk sortutakoak egiletzari buruzko zalantzak sortzen ditu, dagokion kapituluan lantzen direnak.

      • Gutxienekoa. Egiletza eta lizentzia materialaren barruan idaztea, leku ikusgarri batean, oinean adibidez.
      • Gomendatua. Lizentzia-fitxategia proiektuari gehitzea, kodearentzat software libreko lizentzia batekin, hala nola AGPL v3 edo MIT, eta edukientzat Creative Commons (CC) lizentzia libre batekin, hala nola CC BY-SA edo CC BY.
    2. 10. Kodea eskaintzea, besteek egoki dezaten

      10. Kodea eskaintzea, besteek egoki dezaten

      Lizentziak baimena ematen du, baina, gainera, materiala lan egiteko moduan eskuratu ahal izan behar da. Horrela, beste pertsona batek bere gelara egoki dezake inori ezer eskatu gabe.

      • Gutxienekoa. Kodea kopiatzeko edo deskargatzeko eskaintzea, 7. puntuko erabakien oharrarekin batera, beste pertsona batek jarraitu ahal izan dezan.
      • Gomendatua. Biltegi ireki batean argitaratzea, nola erabili eta nola aldatu azalduta, eta IAri eskatzea argitaratutako bertsio bakoitza bertsio-etiketa batekin marka dezala; horri esker, bertsio horren kode zehatza berreskura daiteke gero.