5Edonorentzat irisgarri egitea

Material bat irisgarria da desgaitasuna duten pertsonek hauteman, ulertu, nabigatu eta harekin elkarreragin dezaketenean. World Wide Web Consortium-aren (W3C), weberako estandarrak egiten dituen partzuergoaren, Web Irisgarritasun Ekimenak gogorarazten du ikusmen-, entzumen-, fisiko-, kognitibo-, neurologiko- eta hizketa-desgaitasunak hartzen dituela, eta beste pertsona batzuei ere mesede egiten diela, hala nola telefono mugikorra erabiltzen dutenei, konexio motela dutenei edo aldi baterako muga bat dutenei.

Hezkuntzan ez da aukerako hobekuntza bat, ikasleen zati batek erabili ezin duen material batek pertsona horiek jardueratik kanpo uzten baititu. Nazio Batuen Hezkuntza, Zientzia eta Kultura Erakundearen (UNESCO) Hezkuntza Baliabide Irekiei (HBI) buruzko Gomendioak sarbide eraginkorra, bidezkoa eta inklusiboa jartzen du bere helburuen artean, eta Europar Batasunean irisgarritasuna lege-eskakizuna da sektore publikoko web-guneentzat, 2016/2102 Zuzentarauak ezarria.

Adimen artifizialak (IA) ahaleginik gabe gehitzen ditu sarrera-animazioak, kurtsore pertsonalizatuak edo partikula-hondoak. Sistema ez Jabedunetako Curriculum Garapenerako Zentro Nazionalaren (CEDEC) «Mantener la “A” de abierto en los REA en tiempos de IA» artikuluak adierazten du efektu horiek ez dutela balio pedagogikorik ematen, eta fitxategiaren pisua handitzen dutela, konexio motelean karga moteltzen dutela eta pantaila-irakurgailuekin eta beste laguntza-teknologia batzuekin interferentziak sor ditzaketela.

Komeni da apaintzeko baino ez dena alde batera uztea, eta IAri eskatzea gailuaren mugimendu murriztuaren hobespena errespeta dezala animazio batek funtzio bat duenean.

Lau proba daude tresnarik eta ezagutza teknikorik behar ez dutenak:

• Teklatuarekin bakarrik. Materiala tabulazio-teklarekin ibiltzen da eta kontrolak sartu teklarekin aktibatzen dira. Kontrol guztiak iristeko modukoak izan behar dute, ordena logiko batean, eta ikusi behar da zein kontroletan dagoen fokua.
• Testua handituta. Nabigatzailean, orriaren zooma % 200ean ezartzen da. Edukiak irakurgarria izaten jarraitu behar du, testuak moztu edo gainjarri gabe.
• Telefono mugikor batean. Materialak pantailaren zabaleran sartu behar du, eta botoiak hatzarekin sakatzeko modukoak izan behar dute.
• Kolorearen mende egon gabe. Asmatze bat edo akats bat ezin dira kolorearen bidez bakarrik bereizi. Testu edo ikur batek lagundu behar die.

Lan horren zati handi bat IAren esku utz daiteke. Gutxienekoa da hasieratik eskatzea materialak Web Edukiaren Irisgarritasun Jarraibideak bete ditzala, nazioarteko estandarra, lau printzipiotan antolatzen dena: edukiak hautemangarria, erabilgarria, ulergarria eta sendoa izan behar du. Hala egiten du IArentzako jarraibideen fitxategiak.

Gomendatua da, gainera, emaitza tresna automatiko batekin berrikus dezala eta detektatzen duena zuzen dezala eskatzea. Programazio-agenteek laguntzarik gabe egin dezakete, tresna instalatu, exekutatu eta zuzenketak aplikatzen baitituzte. W3Cek ohartarazten du, ordea, inongo tresnak ezin duela berak bakarrik zehaztu gune batek irisgarritasun-estandarrak betetzen dituen; beraz, eskuzko probak beharrezkoak dira oraindik.

Adibide bat da Felip Sarrocaren «MCD y mcm» gida interaktiboa, zatitzaile komunetan handienari eta multiplo komunetan txikienari buruzkoa, katalanez. Inolako abisurik gabe gainditzen du berrikuspen automatikoa, kontrol guztiak teklatuaren eskura ditu, fokua ikusgai duela, bere hizkuntza adierazten du eta mugikor baten pantailara egokitzen da.