Saltar ao contido
Vibe coding responsable Guía para publicar materiais educativos creados con vibe coding

Antes de publicar: dez recomendacións

  • Protexer o alumnado
    1. 1. Revisar o contido sen delegalo na IA

      1. Revisar o contido sen delegalo na IA

      A intelixencia artificial (IA) pode equivocarse con total naturalidade, e un erro nunha simulación ou nun cuestionario acaba sendo unha aprendizaxe equivocada. Antes de publicar hai que usar o material como o faría o alumnado e comprobar os conceptos, os datos e as respostas que dá por boas. Esta revisión non se pode delegar, xa que a responsabilidade do que se ensina é da persoa que o publica.

      • O mínimo. Percorrer o material de principio a fin, tamén con respostas equivocadas, e revisar cada resultado co criterio da materia. Despois de cada cambio importante, repetir o percorrido cunha lista de comprobacións que pode redactar a propia IA, xa que unha modificación pequena pode estragar algo que xa funcionaba.
      • O recomendado. Pedirlle á IA que converta esa lista en probas automáticas e as execute despois de cada cambio.
    2. 2. Non enviar datos persoais a servizos alleos ao centro

      2. Non enviar datos persoais a servizos alleos ao centro

      O nome, as notas, a voz ou a imaxe do alumnado son datos persoais. En España, a Axencia Española de Protección de Datos indica na súa guía para centros educativos que o profesorado debe utilizar as ferramentas que o centro ou a administración dispuxesen, e que o contido que un docente publica pola súa conta, á marxe do centro, é responsabilidade súa. Outros países teñen normas distintas, pero a precaución é a mesma. A forma máis sinxela de cumprir é que o material non pida datos. Cando unha ferramenta necesita identificar o alumnado, como un caderno de cualificacións, os datos deben quedar no dispositivo do docente ou nos sistemas que o centro decidise utilizar. Hai que ter especial coidado coas plataformas que engaden con facilidade contas de usuario e bases de datos, xa que entón os datos gárdanse en servidores alleos.

      • O mínimo. Non pedir nomes reais nin nada que identifique unha persoa, agás que a ferramenta o necesite para a súa función, e nese caso gardalo só no dispositivo. Preguntarlle á IA se a aplicación envía información a algún servidor. Se o material se abre dentro dunha plataforma, hai que comprobar se esixe rexistro ou unha idade mínima antes de lle enviar a ligazón ao alumnado, xa que se lle está levando ao servizo dun terceiro.
      • O recomendado. Publicar o material nun sitio que o alumnado poida abrir sen rexistrarse, e comprobar que o código non contén enderezos web de servizos que non se recoñezan. Cando o programa vaia xestionar datos do alumnado nos sistemas do centro, a decisión correspóndelle ao centro, e convén unha revisión técnica antes de poñelo en uso.
  • Construír o material
    1. 3. Entender que fai o material

      3. Entender que fai o material

      Se ninguén entende como funciona un material, non se poderá corrixir cando falle, polo que na práctica deixa de ser aberto. Para cumprir este punto non fai falta saber programar, xa que abonda con poder describir brevemente que fai a aplicación, que garda e se se comunica con algún servizo externo.

      • O mínimo. Pedirlle á IA que explique en linguaxe sinxela que fai a aplicación e se garda ou envía algo, e comprobar que a explicación coincide co que se observa ao usala. Pedir tamén que o código propio do material estea comentado e sexa lexible, xa que o código comprimido en liñas interminables é motivo suficiente para non publicar. As bibliotecas coñecidas que se inclúan son a excepción, posto que adoitan distribuírse así.
      • O recomendado. Engadir un documento que explique como está organizado o proxecto e para que serve cada ficheiro.
    2. 4. Non depender de servizos que poden desaparecer

      4. Non depender de servizos que poden desaparecer

      Un recurso que incrusta contido doutra web, ou que carga pezas desde servidores alleos, deixa de funcionar cando eses servizos cambian ou pechan. O mesmo ocorre coa plataforma onde se creou o material, posto que a ligazón compartida dura o que a empresa decida.

      • O mínimo. Gardar no propio ordenador unha copia do código do material, e actualizala cando cambie.
      • O recomendado. Pedirlle á IA que cargue de servizos coñecidos o que o material necesite de fóra e o anote na nota de decisións, e gardar dentro do proxecto as imaxes, os textos e os datos propios.
    3. 5. Facelo accesible a calquera persoa

      5. Facelo accesible a calquera persoa

      Os materiais xerados con IA tenden ao vistoso, e os efectos decorativos adoitan ser un obstáculo para parte do alumnado. Un material accesible manéxase sen rato, enténdese sen depender da cor e lese ben nunha pantalla pequena.

      • O mínimo. Pedirlle á IA desde o principio que siga as pautas de accesibilidade, e probar o resultado só co teclado, co texto ampliado e nun teléfono.
      • O recomendado. Pedirlle á IA que revise a accesibilidade cunha ferramenta automática e corrixa o que detecte. Os axentes de programación poden facelo sen axuda, xa que instalan a ferramenta, execútana e aplican as correccións.
  • Documentar o traballo
    1. 6. Citar a autoría do que se toma doutras persoas

      6. Citar a autoría do que se toma doutras persoas

      As imaxes, os textos, os sons e as pezas de software que se incorporan teñen autoría e licenza, aínda que os colocase a IA. A atribución debe ir dentro do propio material, para que o acompañe cando circule fóra do seu contexto.

      • O mínimo. Indicar a autoría, a procedencia e a licenza de cada elemento alleo, e substituír os que non permitan a reutilización.
      • O recomendado. Revisar, ademais, as licenzas das bibliotecas de software incluídas, xa que algunhas condicionan a licenza do conxunto.
    2. 7. Gardar o rastro de como se fixo

      7. Gardar o rastro de como se fixo

      Coa IA avánzase moi de présa, e ás poucas semanas ninguén lembra por que se tomou cada decisión. Conservar ese rastro permite retomar o traballo, explicarllo a outra persoa e non desfacer por erro o que tiña un motivo.

      • O mínimo. Manter un documento coas decisións importantes e o seu porqué. Redáctao a propia IA cando se lle pide ao rematar cada sesión de traballo, e só queda revisalo e gardalo.
      • O recomendado. Pedirlle á IA que leve dentro do proxecto un rexistro de decisións ou ADR, siglas en inglés de Architecture Decision Record (rexistro de decisións de arquitectura). A IA escríbeo a partir do que se decide na conversa, co contexto, as alternativas descartadas e as consecuencias de cada decisión e, nas técnicas, en que se apoia e como se comprobou. Só queda revisar que o anotado corresponde ao decidido.
    3. 8. Declarar o uso de IA e o que se comprobou

      8. Declarar o uso de IA e o que se comprobou

      Nun material creado con vibe coding o código é obra da IA, e o habitual é que ninguén o revisase liña por liña. As persoas que o reutilicen deben sabelo para decidir canto se poden fiar del. Por iso convén indicar con que ferramenta se creou e, sobre todo, que comprobou a persoa que o publica, como a corrección dos contidos, o funcionamento ou o tratamento dos datos.

      • O mínimo. Unha ou dúas frases dentro do material, xunto á licenza, coa ferramenta utilizada e o que se comprobou.
      • O recomendado. A mesma declaración na documentación do proxecto, cunha ligazón ao rexistro de decisións do punto 7, que é o que explica como se fixo o material.
  • Compartir o material
    1. 9. Publicar cunha licenza libre á vista

      9. Publicar cunha licenza libre á vista

      As obras quedan protexidas por dereitos de autor de forma automática, de modo que un material sen licenza non se pode reutilizar con seguridade aínda que estea publicado. Unha licenza libre indícalles ás demais persoas que poden usalo, adaptalo e compartilo, e con que condicións. O código e os contidos necesitan licenzas distintas, e o xerado pola IA expón dúbidas de autoría que se tratan no seu capítulo.

      • O mínimo. Escribir a autoría e a licenza dentro do propio material, nun lugar visible, por exemplo ao pé.
      • O recomendado. Engadir o ficheiro de licenza ao proxecto, cunha licenza de software libre para o código, como AGPL v3 ou MIT, e unha Creative Commons (CC) libre, como CC BY-SA ou CC BY, para os contidos.
    2. 10. Ofrecer o código para que outras persoas o adapten

      10. Ofrecer o código para que outras persoas o adapten

      A licenza dá o permiso, pero o material debe poder obterse, ademais, nunha forma que permita traballar con el. Deste modo outra persoa pode adaptalo á súa aula sen lle pedir nada a ninguén.

      • O mínimo. Ofrecer o código para copialo ou descargalo, acompañado da nota de decisións do punto 7, de forma que outra persoa poida continualo.
      • O recomendado. Publicalo nun repositorio aberto, cunha explicación de como usalo e como modificalo, e pedirlle á IA que marque cada versión publicada cunha etiqueta de versión, que permite recuperar despois o código exacto desa versión.