10Ofrecer o código para que outras persoas o adapten

A licenza libre dá o permiso para reutilizar un material, pero o permiso resulta insuficiente se o material non pode obterse nunha forma que permita traballar con el. A Recomendación sobre os Recursos Educativos Abertos (REA) da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) non fala só de acceso, senón de reutilización, reconversión, adaptación e redistribución. O software libre exprésao de forma parecida coas súas catro liberdades, entre as que están a de estudar como funciona o programa e cambialo, e a de distribuír copias das versións modificadas, para as que o acceso ao código é unha condición necesaria. A Declaración sobre o coñecemento libre estende a mesma idea a calquera recurso de coñecemento: é libre cando calquera pode utilizalo para calquera fin, aprender del, copialo, adaptalo e compartir o resultado en beneficio da comunidade.

O artigo «Mantener la “A” de abierto en los REA en tiempos de IA», do Centro Nacional de Desenvolvemento Curricular en Sistemas non Propietarios (CEDEC), concrétao nun principio de simplicidade adaptable, segundo o cal convén preferir o funcional e sinxelo ao complexo e pechado, e o criterio de calidade dun recurso é que poida reutilizarse.

O mínimo é que o material ofreza o seu código para copialo ou descargalo. Na web dun chatbot e nas plataformas para crear aplicacións adoita poderse ver o código, pero as demais persoas só reciben unha ligazón, de modo que convén engadir ao propio material a forma de obtelo, ou publicalo á parte. Xunto co código convén ofrecer a nota de decisións da recomendación 7, que lle permite a outra persoa continualo sen ter que adiviñar por que está feito así.

O recomendado é publicar o proxecto nun repositorio aberto, cunha explicación de como usalo e como modificalo. Un repositorio permite, ademais, que outras persoas propoñan melloras e que o autor as incorpore.

Nun repositorio o código segue cambiando despois de publicarse, de modo que a ligazón ao proxecto leva sempre á versión máis recente. Para recuperar máis adiante a versión exacta que se publicou, se utilizou na clase ou se avaliou, convén marcar cada versión publicada cunha etiqueta de versión, ou tag na terminoloxía de Git, como v1.0 ou v1.1. Créaa a IA ao publicar, e abonda con indicarllo unha vez nas súas instrucións. Unha etiqueta xa publicada non se move nin se reutiliza, porque deixaría de sinalar o que se publicou. Xunto a ela pode anotarse o identificador do commit, o código que Git asigna a cada estado gardado do proxecto, que serve de referencia exacta aínda que a etiqueta se cambiase por erro.

Un material é máis reutilizable cando o contido está separado do funcionamento. Un cuestionario cuxas preguntas están nunha lista ao principio do código, ou nun ficheiro á parte, pode adaptarse a outra materia cambiando esa lista, sen tocar o resto. Convén pedirllo á intelixencia artificial (IA) desde o principio, xunto co código comentado da recomendación 3 e a ausencia de dependencias da recomendación 4, que son as outras dúas condicións que facilitan a adaptación.

Tamén axuda indicar na documentación que partes están pensadas para cambiarse, como os textos, as cores ou o idioma. Unha persoa que queira traducir o material, ou axustalo a outro nivel educativo, atopa así por onde comezar.