5Facelo accesible a calquera persoa

Un material é accesible cando as persoas con discapacidade poden percibilo, comprendelo, percorrelo e interactuar con el. A Iniciativa de Accesibilidade Web do World Wide Web Consortium (W3C), o consorcio que elabora os estándares da web, lembra que abrangue as discapacidades visuais, auditivas, físicas, cognitivas, neurolóxicas e da fala, e que beneficia tamén outras persoas, como as que usan un teléfono móbil, as que teñen unha conexión lenta ou as que sofren unha limitación temporal.

En educación non é unha mellora opcional, xa que un material que parte do alumnado non pode utilizar deixa esas persoas fóra da actividade. A Recomendación sobre os Recursos Educativos Abertos (REA) da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) sitúa o acceso efectivo, equitativo e inclusivo entre os seus obxectivos, e na Unión Europea a accesibilidade é unha esixencia legal para os sitios web do sector público, establecida pola Directiva 2016/2102.

A intelixencia artificial (IA) permite engadir sen esforzo animacións de entrada, cursores personalizados ou fondos con partículas. O artigo «Mantener la “A” de abierto en los REA en tiempos de IA», do Centro Nacional de Desenvolvemento Curricular en Sistemas non Propietarios (CEDEC), sinala que estes efectos non achegan valor pedagóxico, e que aumentan o peso do ficheiro, retardan a carga nas conexións lentas e poden interferir cos lectores de pantalla e con outras tecnoloxías de asistencia.

Convén prescindir do que só adorna, e pedirlle á IA que respecte a preferencia de movemento reducido do dispositivo cando unha animación si teña unha función.

Hai catro probas que non requiren ferramentas nin coñecementos técnicos:

• Só co teclado. Percórrese o material coa tecla de tabulación e actívanse os controis coa tecla de intro. Todos os controis deben poder alcanzarse, nunha orde lóxica, e debe verse en cal está o foco.
• Co texto ampliado. Amplíase a páxina ao dobre desde o navegador. O contido debe seguir léndose sen que os textos se corten ou se solapen.
• Nun teléfono móbil. O material debe caber ao ancho da pantalla, e os botóns deben poder premerse co dedo.
• Sen depender da cor. Un acerto ou un erro non poden distinguirse unicamente pola cor. Debe acompañalos un texto ou un símbolo.

Gran parte deste traballo pode encargarse á IA. O mínimo é pedirlle desde o principio que o material siga as Pautas de Accesibilidade para o Contido Web, o estándar internacional, que se organiza en catro principios: o contido debe ser perceptible, operable, comprensible e robusto. Así o fai o ficheiro de instrucións para a IA.

O recomendado é pedirlle ademais que revise o resultado cunha ferramenta automática e corrixa o que detecte. Os axentes de programación poden facelo sen axuda, xa que instalan a ferramenta, execútana e aplican as correccións. O W3C advirte, porén, de que ningunha ferramenta pode determinar por si soa se un sitio cumpre os estándares de accesibilidade, de modo que as probas manuais seguen sendo necesarias.

Un exemplo é a guía interactiva «MCD y mcm», de Felip Sarroca, dedicada ao máximo común divisor e ao mínimo común múltiplo, en catalán. Supera sen ningún aviso a revisión automática, ten todos os seus controis ao alcance do teclado, co foco visible, indica o seu idioma e adáptase á pantalla dun móbil.