9Publicar cunha licenza libre á vista

As obras quedan protexidas por dereitos de autor desde o momento en que se crean, sen necesidade de rexistralas nin de indicalo. A consecuencia é que un material publicado sen licenza ten todos os dereitos reservados, de modo que outras persoas poden velo, pero non poden copialo, adaptalo nin difundilo con seguridade, aínda que o seu autor non teña inconveniente niso.

A licenza é o que converte un material publicado nun recurso compartido. A Recomendación sobre os Recursos Educativos Abertos (REA) da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO), adoptada en 2019, defíneos como materiais de dominio público ou publicados cunha licenza aberta que permite o acceso a eles, así como a súa reutilización, reconversión, adaptación e redistribución sen custo ningún por parte de terceiros. Polo tanto, un material sen licenza aberta non é un recurso educativo aberto, aínda que poida consultarse libremente.

Un material creado con vibe coding reúne dous tipos de obra, que utilizan licenzas distintas. Os contidos son os textos, as preguntas, as imaxes e as explicacións, e adoitan publicarse cunha licenza Creative Commons (CC). O código é o que fai funcionar o material, e utiliza licenzas pensadas para os programas informáticos.

Non todas as licenzas Creative Commons son libres, no sentido que recolle a Definición de obras culturais libres: unha obra libre pode estudarse, copiarse, modificarse e redistribuírse por calquera persoa e para calquera propósito. A propia Creative Commons utiliza esta definición para distinguir as súas licenzas libres, CC BY e CC BY-SA, das que non o son. Cada condición indícase con dúas letras. BY, do inglés by («por»), obriga a recoñecer a autoría, e SA (ShareAlike, compartir igual) obriga a manter a mesma licenza nas adaptacións. As que inclúen a condición NC (NonCommercial, non comercial), que prohibe os usos comerciais, ou a condición ND (NoDerivatives, sen obra derivada), que prohibe as adaptacións, limitan xustamente o que se quere permitir. Para os contidos quedan, polo tanto, dúas licenzas libres:

• CC BY. Permite calquera uso, tamén adaptar o material, coa única condición de recoñecer a autoría. Dá a máxima difusión, aínda que as versións melloradas poden publicarse con outra licenza máis pechada.
• CC BY-SA. Engade a obriga de publicar as adaptacións coa mesma licenza, de modo que as melloras seguen sendo libres para toda a comunidade educativa.

Convén evitar a condición NC, aínda que pareza a máis prudente, porque non sempre está claro que é un uso comercial. A propia Creative Commons indica que depende das circunstancias e da intención con que se utiliza o material, e non do tipo de organización, e que non pode aclarar que usos o son. Pode discutirse, por exemplo, o dun centro privado ou o dunha plataforma con publicidade.

Se o que se busca é que ninguén se apropie do material, esa protección dáa a condición SA. Unha empresa pode utilizar un material con CC BY-SA, pero ten que publicar as súas adaptacións coa mesma licenza, de modo que as melloras volven á comunidade. A condición NC, en cambio, pecha dúas portas. O material queda fóra dos repositorios que só admiten recursos libres, e non pode mesturarse con outros materiais libres. Segundo as preguntas frecuentes de Creative Commons, unha adaptación de material con SA ten que publicarse coa mesma licenza, así que un texto ou unha imaxe con CC BY-SA non pode incorporarse a un material con CC BY-NC-SA.

Para o código, as licenzas de software libre máis utilizadas son catro:

• MIT. A máis sinxela, que permite calquera uso sempre que se manteña o aviso de autoría e de licenza.
• Apache 2.0. Igual de permisiva, pero pide indicar os cambios e inclúe unha cesión de patentes.
• MPL 2.0, siglas en inglés de Mozilla Public License. Obriga a compartir as modificacións dos ficheiros que levan esta licenza, aínda que se combinen con código pechado.
• AGPL v3, siglas en inglés de Affero General Public License (licenza pública xeral de Affero). Obriga a compartir o código das versións modificadas coa mesma licenza, tamén cando se ofrecen como servizo nunha páxina web e non se distribúen. Esa última condición ten efecto cando o programa se executa nun servidor, xa que un material que funciona enteiro no navegador entrega o código á persoa que o abre.

Esta guía recomenda CC BY-SA para os contidos e AGPL v3 para o código, porque garante que as melloras volvan á comunidade educativa. Para a máxima adopción pode escollerse CC BY con MIT ou Apache 2.0. O xerador de licenzas prepara o aviso para calquera destas combinacións, en texto ou en HTML listo para pegar. O artigo «Licencias libres para docentes» (en castelán) permite afondar no tema, con táboas comparativas, casos prácticos e respostas ás dúbidas máis habituais.

A licenza debe estar á vista para cumprir a súa función. O mínimo é que o propio material indique, nun lugar visible como o pé, a autoría, o nome da licenza e a ligazón ao seu texto oficial. Así a licenza acompaña o material cando se descarga ou se incrusta noutra páxina.

Cando o material é un proxecto con varios ficheiros, convén engadir ademais o ficheiro co texto completo da licenza do código e mencionar ambas as licenzas na documentación. Nun repositorio, o ficheiro LICENSE leva a licenza do código e outro, por exemplo LICENSE-CONTENIDOS, a dos contidos. Ao inicio de cada ficheiro de código convén ademais unha liña como SPDX-License-Identifier: AGPL-3.0-or-later, que identifica a licenza de forma normalizada. Todo iso pódeselle pedir á intelixencia artificial (IA) desde o principio, como fai o ficheiro de instrucións para a IA, de forma que o material se xera xa coa súa licenza.

A pregunta de a quen pertence o que xera a IA ten dúas partes. A primeira é se a empresa que ofrece a IA reclama algún dereito, e a resposta é que non. As condicións dos principais servizos, consultadas en setembro de 2026, coinciden neste punto. OpenAI indica que o usuario é propietario do resultado e cédelle todos os dereitos que puidese ter sobre el. Anthropic cédelle igualmente ao usuario os seus dereitos sobre os resultados. Google indica que non reclamará a propiedade do contido orixinal xerado cos seus servizos. O material, polo tanto, pode publicarse, compartirse e licenciarse sen que a empresa teña nada que obxectar.

A segunda parte é se sobre o xerado existe un dereito de autor que poida facerse valer fronte a outras persoas, e iso non o deciden as condicións de uso, senón a lei de cada país. As propias empresas ceden os seus dereitos «se os houber», porque ninguén pode ceder o que non ten. En España, a Lei de propiedade intelectual considera autor a persoa natural que crea unha obra, e a cuestión está en se crea a obra a persoa que lle dá as instrucións á IA.

Sobre esa cuestión hai dúas posturas. A primeira entende que a IA é unha ferramenta, como o son o pincel ou a cámara, e que a autoría lle corresponde á persoa que a manexa. É a que recolle a lei británica desde 1988, que atribúe a autoría dunha obra xerada por ordenador á persoa que dispón o necesario para a súa creación, e a que seguiu en 2023 o Tribunal de Internet de Pequín ao recoñecer dereitos de autor sobre unha imaxe xerada con IA, polas decisións que tomou o usuario ao escoller e axustar as súas instrucións. A segunda postura entende que a autoría esixe que as decisións creativas da persoa se aprecien no resultado. É a da Oficina de Copyright dos Estados Unidos, que concluíu en 2025 que a protección non alcanza a mera formulación de instrucións, e si o que a persoa creou e pode recoñecerse no resultado, e as ordenacións e modificacións creativas que faga sobre el. En España aínda non hai ningunha resolución, pero os primeiros tribunais europeos que se pronunciaron seguen a segunda postura. En 2026, o Tribunal Superior Rexional de Düsseldorf, na liña doutros dous tribunais alemáns, considerou que unha imaxe xerada con IA só é unha obra cando reflicte decisións creativas concretas da persoa, e que non abondan unhas instrucións xerais, aínda que sexan moitas, nin escoller entre varias propostas. O Tribunal de Xustiza da Unión Europea aínda non se pronunciou, de modo que a cuestión non está pechada.

Esta guía non necesita resolvela, porque a súa recomendación é a mesma con calquera das dúas posturas: publicar o material cunha licenza libre e indicar que se creou con IA, como pide a recomendación 8. Coa primeira postura, a licenza cobre todo o material. Coa segunda, cobre a achega da persoa, e o resto quedaría sen dereitos que impedisen reutilizalo. Nos dous casos o material pode compartirse. Convén ter presente que, coa segunda postura, condicións como a de compartir coa mesma licenza só poderían esixirse sobre a achega humana. No vibe coding educativo esa achega é ampla, xa que a persoa decide que se constrúe, achega os contidos e corrixe o resultado ao longo de moitas sesións, e as recomendacións 7 e 8 serven para deixar constancia dela.